Nowe zasady odwołań od pozwolenia na budowę od 7 stycznia 2026 roku

Od 7 stycznia 2026 roku zaczęła w Polsce obowiązywać reforma Prawa budowlanego, którą uchwalono na przełomie 2024 i 2025 roku. Termin ten dotyczy wejścia w życie większości zmian, ale część z nich będzie obowiązywać dopiero od 1 stycznia, a niektóre od 20 września. Jednym z efektów nowelizacji jest zmiana sposobu zaskarżania decyzji o pozwoleniu na budowę. Na czym polega?

Koniec ze wstrzymywaniem inwestycji przez odwołanie od decyzji administracyjnych

Zgodnie z ustawą o deregulacji prawa gospodarczego (Dz.U. 2024 poz. 1963) proces kwestionowania pozwoleń na budowę został znacznie zaostrzony przez wprowadzenie nowych wymogów formalnych. Dotychczas w polskim systemie można było składać odwołanie od decyzji administracyjnej tylko po to, aby doprowadzić do wstrzymania inwestycji. Po zmianach skarga musi być uzasadniona, określać konkretne żądania i opierać się na argumentach.

Szczegóły określa artykuł 10b dodany do ustawy Prawo budowlane. Pismo odwoławcze musi zawierać:

• • zarzuty dotyczące zaskarżanej decyzji,
• • określenie żądania,
• • dowody uzasadniające żądanie.

Nie wystarczy złożenie wyłącznie odwołania – konieczne jest uzasadnienie.

Zmiany uchronią inwestorów przed bezpodstawnym wstrzymaniem przedsięwzięcia. Przed nowelizacją przepisów organ drugiej instancji musiał rozpatrzyć sprawę, co przekładało się na wstrzymanie prac. Obecnie skarżący będzie miał 14 dni na uzupełnienie dokumentów, jeśli jego odwołanie zawiera braki. W przypadku gdy tego nie zrobi, nie zostanie ono rozpatrzone.

Dlaczego wprowadzono zmiany w sposobie odwołania od decyzji o pozwoleniu na budowę?

Nowe przepisy ograniczają ryzyko blokowania inwestycji bez wyraźnego powodu. To bez wątpienia zmniejszy liczbę nadużyć i ryzyko opóźnień w realizacji inwestycji. Z drugiej strony zmiana może utrudnić składanie odwołań osobom, które nie mogą skorzystać z usług prawnika. W praktyce nie odbiera to im prawa do odwołania, ale zmusza do rzetelnego przygotowania dokumentów. Zmiana ma doprowadzić do tego, że wstrzymanie realizacji inwestycji będzie możliwe wyłącznie w przypadku popełnienia realnych błędów w sztuce projektowej albo w razie naruszenia prawa.

Zmiany są jednocześnie odpowiedzią na postulaty środowisk branżowych. To ważne zarówno dla deweloperów, jak i kupujących nieruchomości. Dla obu tych grup wstrzymanie realizacji inwestycji jest problematyczne. Natomiast rzeczywiście przepisy mogą być kłopotliwe dla osób starszych i mniej zamożnych, które mogą nie być w stanie złożyć odwołania bez pomocy eksperta.

Zmiany w prawie budowlanym dotyczą nie tylko pozwolenia na budowę

Nowelizacja wprowadziła zmiany w 29 artykułach. Zmodyfikowano część definicji z warunków technicznych, ale wprowadzono również nowe, np. pojęcia wiaty albo budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Po zmianach łatwiej będzie uzyskać odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Wniosek do ministra nie musi wskazywać rozwiązań zamiennych, jeśli nie ma możliwości ich wprowadzenia. Przy przebudowie i zmianie sposobu użytkowania wystarczy wówczas zgoda odpowiedniego organu. Wnioskowanie do ministra jest zbędne.